stijgende rente treft koopstarters met studieschuld extra
Stijgende rente treft koopstarters met studieschuld extra

Per 1 januari 2024 stijgt de rente op studieleningen aanzienlijk, van 0,46% nu tot 2,56%. Dit is ruim vijf keer zo veel. Ook mbo-studenten gaan deze rente betalen — in plaats van 1,78% nu. De overheid ziet zich hiertoe genoodzaakt omdat zij zelf ook flink meer moet betalen op haar leningen. Belangenorganisaties luiden de noodklok.

Bij de start van het leenstelsel gingen veel (oud) studenten uit van een ‘renteloze’ lening. Dat leidde soms tot wat al te gemakkelijk ‘maximaal lenen’. Voor anderen was dat simpelweg noodzaak, gezien hun dure studie en/of woonsituatie. De afschaffing van de basisbeurs zorgde zo voor een verdubbeling van de totale studieschuld.

Toch rente betalen

Eerder bleek al dat er toch rente betaald moest worden, naast het aflossen van de schuld. Voormalig studenten die nu 25-30 jaar oud hebben gemiddeld een studieschuld van bijna € 23.000. Bij een stel op zoek naar een woning kan dat zomaar oplopen naar een halve ton of meer. Met name de ‘pechgeneratie’ — studenten die tussen 2015 en 2022 onder het leenstelsel vielen — wordt hard getroffen door de vervijfvoudiging van de huidige rente.

(Oud) studenten krijgen met de ene klap na de andere te maken

Demi Janssen, voorzitter ISO

Bij een gemiddelde schuld stijgt het de rente van ongeveer een tientje naar € 50,- per maand. Bij een stel is dat dus zomaar het dubbele of meer. Dat beperkt natuurlijk hun netto besteedbaar inkomen. Volgens de norm moeten geldverstrekkers zich bij een hypotheek­aanvraag baseren op de hoogte van de oorspronkelijk schuld, ook al is er afgelost. Maar steeds meer kijkt men ook naar de betaalbaarheid van een lening en niet alleen naar wat volgens de norm haalbaar is. Een lagere schuld is dan gunstig maar versneld aflossen ligt niet voor de hand bij starters. Hogere netto rentelasten zijn juist minder positief.

Het nieuwe, hogere rente­percentage is van toepassing op verschillende groepen, zoals studenten die dit jaar hun studie afronden, oud-studenten die volgend jaar aan hun tweede vijfjarige aflossingsperiode beginnen, huidige studenten die hun schuld opbouwen, en oud-studenten die nog onder het oude stelsel studeerden (voor 2015). Deze laatste groep zal vanaf het nieuwe jaar een 2,95% rente betalen en heeft een aflostermijn van 15 jaar in plaats van 35 jaar.

Opties voor starters met een studieschuld

Of en hoeveel je studieschuld je beperkt in je financierings­mogelijkheden kan je hypotheekadviseur je vertellen. Hij of zij informeert je dan ook over maatregelen die starters juist ondersteunen bij een hypotheek­aanvraag. Het verzwijgen van je studieschuld is onverstandig en bij wet verboden, maar helpt ook niet. Sinds oktober 2021 is er namelijk een directe koppeling tussen DUO en het Hypotheken Data Center (HDN) waar geldverstrekkers informatie kunnen opvragen.

Zorgen ondanks basisbeurs

Sinds dit collegejaar is de basisbeurs weer ingevoerd. Maar voorzitter van het Interstedelijk Studentenoverleg (ISO) Demi Janssen maakt zich toch zorgen: "Het collegegeld stijgt, de koopkrachtmaatregel wordt niet verlengd. Studenten krijgen met de ene klap na de andere te maken. En nu ook oud-studenten. Dit is echt niet niks."

Demissionair minister Dijkgraaf van Onderwijs begrijpt de zorgen van studenten en wijst op maatregelen die financiële rust moeten bieden, zoals de basisbeurs, een ruimere aanvullende beurs en energietoeslag voor sommige studenten. Hij benadrukt dat DUO rekening houdt met de financiële situatie van studenten, waarbij lagere inkomens ook lagere maandelijkse aflossingen kennen. Daarmee wordt er echter nog geen oplossing aangedragen voor de pechgeneratie.

Studenten­organisaties pleiten voor een renteplafond op studieschulden, en benadrukken dat de renteverhoging niet strookt met de beloften van de overheid aan jongeren die dachten dat ze voordelige leningen zouden afsluiten. Deze verandering raakt vooral studenten die afhankelijk waren van leningen om hun studie en woonkosten te financieren. En zij die nu met een stap naar een koopwoning willen zetten.

Verhoging volgens de wet - mogelijk aangevochten

Volgens de wet is de rente op studieleningen gekoppeld aan de rente op staats­obligaties die vijf jaar lopen. Toch waren veel studenten zich daarvan niet bewust. Hoewel DUO aangeeft nooit 'gratis lenen’ te hebben beloofd, vinden belangen­verenigingen voor studenten dat te kort door de bocht. Volgens hen konden 18-jarigen te gemakkelijk een grote lening aangaan, zonder de gevolgen ervan te overzien. DUO gebruikt ook niet ‘geld lenen kost geld waarschuwing’, waartoe banken verplicht zijn.

Mogelijk volgt over de gebrekkige voorlichting nog een rechtszaak tegen de staat. Robin Bosch, oprichter van Legal Advice Wanted, meldde het AD onlangs: “Wij denken dat we in een rechtszaak goed kunnen betogen dat deze zorgplicht ook geldt voor de staat".

Bron: Hypotheekbond

Hoewel aan de samenstelling van dit nieuwsbericht uiterste zorg is besteed, sluiten de samenstellers iedere aansprakelijkheid uit voor onjuistheden, onvolledigheden en eventuele gevolgen van het handelen op grond van deze informatie