belastingdienst legt beslag op loon van wie schulden erft
Belastingdienst legt beslag op loon van wie schulden erft

Overheidsinstellingen gaan verschillend om met de schulden van overleden mensen. Dat blijkt uit onderzoek van de NOS. Een aantal grote gemeentes zetten bijvoorbeeld een streep door de belastingschulden, als iemand alleen maar schulden erft. Maar de Belastingdienst en Sociale Verzekeringsbank (SVB) doen dat juist niet. Waarmee moet je rekening houden en hoe voorkom je een vervelende verrassing?

Iemand kan bij zijn overlijden bezittingen hebben, maar ook schulden. En als die laatste hoger zijn dat de eerste ‘erven’ de nabestaanden, bijvoorbeeld de kinderen, dus vooral schulden. Volgens NOS-economieredacteur Gidi Pols kunnen nabestaanden dan een aantal dingen doen, bijvoorbeeld de erfenis verwerpen, of ‘beneficiair’ aanvaarden. Dat wil zeggen, alleen onder de voorwaarde dat er een positief saldo is van bezittingen minus de schulden. Wel moeten mensen daarvoor naar de rechtbank en wat betalen om dit te laten vastleggen.

Veel onwetendheid

Helaas zijn veel mensen niet bekend met deze opties. Maar al te vaak aanvaarden ze een erfenis waarmee ze bedrijven of instanties geld schuldig zijn. Bij belastingschulden of bijvoorbeeld te veel ontvangen uitkeringen gaat dat al snel om flinke bedragen.

De SVB is wettelijk verplicht bij nabestaanden te incasseren als die schulden hebben geërfd.

Bert van Leer, woordvoerder SVB

Diverse grote gemeenten gaan daar coulant mee om. Als een nalatenschap alleen maar uit schulden bestaat, schelden bijvoorbeeld Rotterdam en Amsterdam die (van hen) kwijt. Maar de Belastingdienst en de Sociale Verzekeringsbank doen dat niet.

Schrijnende praktijken

Monica Hous’ moeder overleed in 2020, maar betaalde als sinds 2010 maandelijks een teveel ontvangen uitkering terug. Alleen resteerde daarvan nog een bedrag, waarvoor haar dochter nu moet opdraaien — terwijl ze al jaren geen contact meer hadden. De SVB legde vervolgens beslag op haar inkomen. De SVB deed in 2023 hetzelfde bij 93 andere erfgenamen van mensen die bij leven schulden hadden gemaakt.

Bij de Belastingdienst gebeurt dit ook, maar hiervan zijn geen precieze cijfers. Men stelt zich op het standpunt dat men altijd eerst bij nabestaanden probeert te incasseren, tenzij er zeer dringende redenen zijn. Woordvoerder Bert van Leer geeft aan dat de SVB hiertoe wettelijk verplicht is. Wel zou men ‘maatwerk’ bieden op grond van persoonlijke omstandigheden en kunnen betrokkenen bezwaar maken.

In het geval van mevrouw Hous werd haar bezwaar ‘niet ontvankelijk’ verklaard, dus niet inhoudelijk behandeld. Met een advocaat tekende zij daartegen beroep aan, zodat een rechter zich hierover in juli zou buigen. Als gevolg van de uitzending zegde de SVB toe om alsnog in gesprek te willen gaan. Via deze link kun je de uitzending terugluisteren

Tips voor het Aanvaarden van een Erfenis in Nederland

Het aanvaarden van een erfenis kan een complex proces zijn, vooral als er sprake is van schulden. Hier zijn enkele tips die je kunnen helpen bij het maken van een weloverwogen beslissing (klik open voor meer info):

1. Informeer jezelf over de financiële situatie van de overledene

Voordat je een erfenis aanvaardt, is het belangrijk om een duidelijk beeld te krijgen van de financiële situatie van de overledene. Inventariseer daarvoor zowel de bezittingen als de schulden. Vraag een overzicht aan bij de bank, controleer belastingpapieren, en vraag eventueel je adviseur of een notaris om hulp.

2. Overweeg beneficiaire aanvaarding

Als je twijfelt of er meer schulden dan bezittingen zijn, kun je ervoor kiezen om de erfenis beneficiair te aanvaarden. Dit betekent dat je de erfenis accepteert ‘onder voorrecht van boedelbeschrijving’. Hierdoor ben je niet persoonlijk aansprakelijk voor eventuele schulden die hoger zijn dan de bezittingen. Als je deze keuze maakt, moet je dit officieel laten vastleggen bij de rechtbank.

3. Weiger de erfenis indien nodig

Als blijkt dat de schulden de bezittingen overtreffen, kun je ervoor kiezen om de erfenis te weigeren. Dit kan vooral verstandig zijn om te voorkomen dat je met een netto schuld achterblijft. Het weigeren van een erfenis moet je officieel regelen via een notaris of de rechtbank.

4. Let op de deadlines

Er zijn wettelijke termijnen verbonden aan het aanvaarden of verwerpen van een erfenis. Zorg ervoor dat je deze termijnen goed in de gaten houdt en op tijd actie onderneemt om ongewenste gevolgen te voorkomen.

5. Raadpleeg je financieel adviseur of een notaris

Het is altijd verstandig om professioneel advies in te winnen bij een financieel adviseur of notaris. Zij kunnen je helpen bij het doorlopen van het proces, de juridische aspecten en je adviseren over de beste keuze in jouw specifieke situatie.

Eén aandenken = alles aanvaarden
Wat veelal onbekend is, dat wanneer je ook maar één ding uit iemands nalatenschap meeneemt — dat horloge, schilderijtje of die oude magnetron — je daarmee jouw hele deel van de erfenis accepteert. Dus ook een negatief saldo door eventuele schulden die later boven water komen.

Belastingvrijstellingen bij erfenis

Afhankelijk van je relatie tot de overledene, mag je een bepaald bedrag belastingvrij ontvangen uit een erfenis. De belastingvrijstellingen voor 2024 zijn als volgt:

  • Partner: € 795.156 (10% - 20%)
  • Kinderen en kleinkinderen: €2 5.187 (18 - 36%)
  • Ouders: € 59.643 (18 - 36%)
  • Overige erfgenamen: € 2.658 (30 - 40%)

De tussen haakjes vermelde percentages geven aan hoeveel erfbelasting je betaalt boven de vrijstelling — het tweede percentage geldt voor het erfdeel boven € 152.368. Voor specifieke details, zie de website van de Belastingdienst, of vraag je financieel adviseur. Overleg ook als je twijfelt over het aanvaarden van een erfenis, of als je juist een vermogen nalaat en wilt voorkomen dat je erfgenamen daarover later onnodig veel belasting moeten betalen.

Bron: Hypotheekbond

Hoewel aan de samenstelling van dit nieuwsbericht uiterste zorg is besteed, sluiten de samenstellers iedere aansprakelijkheid uit voor onjuistheden, onvolledigheden en eventuele gevolgen van het handelen op grond van deze informatie